Pas vendimit të parë, me të cilin konstatoi cenimin e standardeve kushtetuese në lidhje me shkarkimin nga detyra të Kryetarit të Bashkisë së Tiranës, mandat i fituar drejtpërdrejt nga vota e qytetarëve, Gjykata Kushtetuese ka vendosur sërish në favor të Erion Veliajt, duke shfuqizuar vendimin e Gjykatës së Lartë dhe duke ia kthyer çështjen për rishqyrtim.
Gjykata Kushtetuese ka arritur në përfundimin se Gjykata e Lartë nuk ka ushtruar një kontroll kushtetues efektiv mbi masën e sigurisë, nuk ka analizuar proporcionalitetin e saj në raport me funksionin publik të ushtruar nga kërkuesi, nuk ka vlerësuar në mënyrë konkrete alternativat ndaj paraburgimit dhe nuk ka dhënë një përgjigje kushtetuese për ndikimin që kjo masë sjell mbi të drejtën për të ushtruar mandatin e fituar me votën e qytetarëve, si edhe mbi të drejtën e vetë qytetarëve për t’u qeverisur nga përfaqësuesi që kanë zgjedhur.Ky vendim përbën një zhvillim me rëndësi të veçantë jo vetëm për çështjen e zotit Veliaj, por edhe për standardet kushtetuese që duhet të respektohen në çdo kufizim të lirisë personale, veçanërisht kur bëhet fjalë për një funksion publik të fituar përmes zgjedhjeve demokratike.
Pas zbardhjes së vendimit të Gjykatës Kushtetuese lidhur me padinë e Erion Veliajt, ja çfarë pritet të ndodhë në hapat e mëtejshëm ligjorë dhe institucionalë:
1. Çështja kthehet zyrtarisht në Gjykatën e Lartë
Gjykata Kushtetuese ka shfuqizuar vendimin e Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë që la në fuqi masën e sigurisë “Arrest në burg”. Tani dosja i rikthehet asaj për rishqyrtim. Gjykata e Lartë është e detyruar ta marrë çështjen në shqyrtim me prioritet absolut.
2. Rishqyrtimi i masës së sigurisë (Mundësia e lirimit ose lehtësimit)
Gjykata Kushtetuese ka konstatuar se nuk është kryer “testi i proporcionalitetit”. Ajo argumenton se Gjykata e Lartë nuk ka sqaruar pse izolimi në burg ishte i vetmi opsion dhe pse nuk u konsideruan masa më të lehta (si garancia pasurore), sidomos për një zyrtar të zgjedhur me votë që mban një mandat publik. Gjatë rishqyrtimit, Gjykata e Lartë mund të vendosë:
Zëvendësimin e masës nga “Arrest në burg” në një masë më të lehtë (p.sh. “Arrest shtëpie”, “Detyrim paraqitje” ose “Garanci pasurore”), gjë që do të sillte lirimin e tij nga qelia.
Rënia e masës së arrestit automatikisht do t’i hapte rrugë diskutimit juridik për rikthimin apo ushtrimin e detyrës si Kryetar i Bashkisë së Tiranës.
3. Ndryshimi i kushteve në sallën e gjyqit
Kushtetuesja pranoi gjithashtu pretendimin e Veliajt se qëndrimi i tij në kabinën prej xhami (kafazi i sallës së gjyqit) ka cenuar parimin e prezumimit të pafajësisë dhe dinjitetit njerëzor. Në seancat e ardhshme të rishqyrtimit, ai pritet të mos qëndrojë më nën izolim të tillë vizual.
Vlen të theksohet: Vendimi i Gjykatës Kushtetuese lidhet ekskluzivisht me procedurat e masës së sigurisë dhe të drejtat kushtetuese të individit gjatë procesit. Ai nuk shprehet dhe nuk ndikon në fajësinë apo pafajësinë e Erion Veliajt për akuzat që rëndojnë mbi të, proces i cili do të vazhdojë të shqyrtohet në themelet e veta nga gjykatat e posaçme.